4. If — shart operatori
1. Ikkita butun son berilgan. Ular teng bo'lsa «teng», teng bo'lmasa kattasini chiqaring.
Misol: 5 5 → teng; 7 3 → 7
2. Uchta son berilgan. Ular orasidan eng kattasi va uning tartib raqamini (1, 2 yoki 3) chiqaring.
Misol: 4 9 6 → eng katta 9, tartib raqami 2
3. A, B, C uchburchak tomonlari berilgan. Uchburchak mavjud bo'lsa, uning turini (teng tomonli / teng yonli / turli tomonli) chiqaring; mavjud bo'lmasa, «bunday uchburchak yo'q» deb yozing.
Misol: 3 3 3 → teng tomonli; 3 3 5 → teng yonli; 3 4 5 → turli tomonli; 1 2 5 → bunday uchburchak yo'q
4. Ikkita to'g'ri chiziq koeffitsientlari (k1, b1) va (k2, b2) berilgan (y = kx + b). Ular parallel, kesishuvchi yoki bir xil to'g'ri chiziq ekanini aniqlang.
Misol: k1 = 2, b1 = 1, k2 = 2, b2 = 5 → parallel; k1 = 2, b1 = 1, k2 = 3, b2 = 5 → kesishuvchi; k1 = 2, b1 = 1, k2 = 2, b2 = 1 → bir xil
5. Uchta mahsulot narxi A, B, C va pul miqdori S berilgan. Har bir mahsulotni alohida olganda ulardan qaysilarini sotib olish mumkinligini aniqlang va ularning sonini chiqaring.
Misol: A = 30, B = 50, C = 20, S = 40 → sotib olish mumkin: A va C, soni 2
6. Ikki interval [a1, b1] va [a2, b2] berilgan. Ular kesishadimi, tekshiring; kesishsa umumiy qismini chiqaring.
Misol: [1, 5] va [3, 8] → kesishadi, umumiy qismi [3, 5]; [1, 2] va [4, 6] → kesishmaydi
7. Yil, oy, kun raqamlari berilgan. Sana to'g'ri (mavjud) sana ekanligini tekshiring (kabisa yilini hisobga oling).
Misol: 2024 2 29 → to'g'ri sana; 2023 2 29 → noto'g'ri sana
8. Uchta koeffitsient A, B, C berilgan (Ax² + Bx + C = 0). Tenglama turi (kvadrat, chiziqli, yoki yechimsiz/istalgan) va mavjud bo'lsa yechimlarini toping.
Misol: A = 1, B = -3, C = 2 → kvadrat tenglama, x1 = 1, x2 = 2; A = 0, B = 2, C = -4 → chiziqli, x = 2; A = 0, B = 0, C = 5 → yechimsiz
9. To'rtta o'yinchi ballari berilgan. Eng ko'p va eng kam ball to'plagan o'yinchining tartib raqamini chiqaring.
Misol: 10 25 7 18 → eng ko'p ball: 2-o'yinchi, eng kam ball: 3-o'yinchi
10. Ish haqi S va soliq stavkalari bosqichma-bosqich berilgan (masalan, 4 mln so'mgacha 0%, undan yuqori qismiga 12%). Soliqdan keyingi ish haqini hisoblang.
Misol: S = 6000000 → 5760000 (soliq: (6000000 − 4000000) · 0.12 = 240000)
11. Uch tomonlama taqqoslash: A, B, C sonlari berilgan. Ularni o'sish tartibida (kichikdan kattaga) chiqaring.
Misol: 7 2 5 → 2 5 7
12. Uchta son berilgan. Ulardan qaysi ikkitasining yig'indisi eng katta ekanini aniqlang va shu yig'indini chiqaring.
Misol: 4 9 6 → 15 (9 + 6)
13. Ikki aylananing markazlari (x1, y1), (x2, y2) va radiuslari R1, R2 berilgan. Ular kesishadimi, biri ikkinchisining ichida joylashganmi yoki umuman kesishmaydimi, aniqlang.
Misol: (0, 0, 5) va (8, 0, 5) → kesishadi; (0, 0, 10) va (1, 0, 2) → biri ichida; (0, 0, 2) va (10, 0, 3) → kesishmaydi
14. Foydalanuvchi yoshi N berilgan. Yosh toifasini chiqaring: «bolalik» (0–12), «o'smirlik» (13–17), «kattalik» (18–59), «keksalik» (60+).
Misol: N = 15 → o'smirlik; N = 65 → keksalik
15. Uchburchak uchlari (x1,y1), (x2,y2), (x3,y3) berilgan. Uchburchakning yuzasi orqali uchlar bir chiziqda (kollinear) yoki yo'qligini tekshiring.
Misol: (0, 0), (1, 1), (2, 2) → bir chiziqda; (0, 0), (4, 0), (0, 3) → bir chiziqda emas (yuza 6)
16. Ikki vaqt oralig'i (soat, daqiqa formatida) berilgan: [h1:m1, h2:m2]. Ularning kesishishini tekshiring va kesishsa davomiylikni chiqaring.
Misol: [9:30, 11:00] va [10:15, 12:00] → kesishadi, 10:15–11:00, davomiyligi 45 daqiqa
17. A soni berilgan. Uning musbat, manfiy yoki nolga tengligini hamda juft yoki toqligini bitta jumlada birlashtirib chiqaring (masalan «musbat va juft»).
Misol: -4 → manfiy va juft; 7 → musbat va toq; 0 → nol va juft
18. Ikki nuqta (x1, y1) va (x2, y2) berilgan. Agar x1 = x2 bo'lsa, «vertikal to'g'ri chiziq» deb chiqaring, aks holda ular orqali o'tuvchi y = kx + b to'g'ri chiziqning k va b koeffitsientlarini toping.
Misol: (1, 2) va (3, 6) → k = 2, b = 0; (4, 1) va (4, 7) → vertikal to'g'ri chiziq
19. Trapetsiyaning asoslari a, b (a ≠ b) va balandligi h berilgan. Katta va kichik asosni aniqlang hamda trapetsiya yuzasini hisoblang.
Misol: a = 8, b = 5, h = 4 → katta asos 8, kichik asos 5, S = 26
20. N butun soni berilgan. Uning 3 ga, 5 ga, ikkalasiga birdan yoki hech biriga bo'linishini (FizzBuzz uslubida) aniqlab so'z bilan chiqaring.
Misol: 15 → 3 ga ham, 5 ga ham bo'linadi; 9 → 3 ga bo'linadi; 10 → 5 ga bo'linadi; 7 → hech biriga bo'linmaydi
21. Ikki avtomobil bir nuqtadan bir vaqtda yo'lga chiqdi. Ularning tezliklari v1, v2 va yo'nalishlari d1, d2 (1 — o'ngga, −1 — chapga) berilgan. T soatdan keyin ular orasidagi masofani toping.
Misol: v1 = 60, d1 = 1, v2 = 40, d2 = -1, T = 2 → 200; v1 = 60, d1 = 1, v2 = 40, d2 = 1, T = 2 → 40
22. 2×2 o'lchamli matritsa elementlari a11, a12, a21, a22 berilgan. Uning determinantini hisoblang; determinant nolga teng bo'lsa, «matritsaning teskarisi mavjud emas» deb chiqaring.
Misol: 1 2 3 4 → -2; 1 2 2 4 → 0, «matritsaning teskarisi mavjud emas»
23. Ish staji N yil berilgan. Ta'til kunlari sonini aniqlang: 5 yildan kam — 18 kun, 5–10 yil — 24 kun, 10 yildan ortiq — 30 kun.
Misol: N = 3 → 18; N = 7 → 24; N = 12 → 30
24. x haqiqiy soni berilgan. Quyidagi bo'lakli funksiyaning qiymatini hisoblang.
\(\displaystyle f(x) = \begin{cases} -x, & x < 0,\\ x^2, & 0 \le x < 2,\\ 4, & x \ge 2. \end{cases}\)
Misol: x = -3 → 3; x = 1.5 → 2.25; x = 5 → 4
25. Parallelepiped qirralari A, B, C berilgan. Eng qisqa va eng uzun qirrani toping; eng uzun qirra eng qisqasidan kamida 3 marta uzun bo'lsa «cho'ziq», aks holda «ixcham» deb chiqaring.
Misol: 2 5 7 → eng qisqa 2, eng uzun 7, cho'ziq; 4 5 6 → eng qisqa 4, eng uzun 6, ixcham
26. Ikkita kompleks son a1 + b1·i va a2 + b2·i berilgan. Ularning yig'indisi haqiqiy son bo'ladimi (mavhum qismi 0 ga tengmi), tekshiring.
Misol: 3 2 1 -2 → yig'indisi haqiqiy son (4); 1 2 3 5 → haqiqiy son emas (mavhum qismi 7)
27. Nuqta koordinatalari x, y va radius R berilgan (aylana markazi koordinata boshida). Nuqta doira ichida yotadimi va qaysi chorakda joylashganini bitta javobda chiqaring (masalan «II chorak, doira ichida»). Nuqta koordinata o'qida yotsa, buni alohida ko'rsating.
Misol: x = 3, y = 4, R = 6 → I chorak, doira ichida; x = -4, y = 5, R = 6 → II chorak, doira tashqarida; x = 0, y = 3, R = 5 → y o'qida, doira ichida
28. x haqiqiy soni berilgan. Quyidagi bo'lakli funksiyaning qiymatini hisoblang.
\(\displaystyle f(x) = \begin{cases} 2\sin x, & x > 0,\\ 6 - x, & x \le 0. \end{cases}\)
Misol: x = 0 → 6; x = 1.5708 → 2 (taxminan); x = -3 → 9
29. Uchta o'lchamdagi quti hajmi (a, b, c) va yuk hajmi V berilgan. Yuk qutiga sig'adimi (V ≤ a·b·c), tekshiring va sig'imning necha foizi bandligini chiqaring.
Misol: a = 2, b = 3, c = 4, V = 18 → sig'adi, 75%; V = 30 → sig'maydi
30. Ikki chiziqli tenglamalar sistemasi koeffitsientlari (A1,B1,C1), (A2,B2,C2) berilgan. Sistemaning yagona yechimi, cheksiz ko'p yechimi yoki yechimi yo'qligini aniqlang.
Misol: 1 1 3 va 1 -1 1 → yagona yechim x = 2, y = 1; 1 1 2 va 2 2 4 → cheksiz ko'p yechim; 1 1 2 va 1 1 3 → yechim yo'q