Rescue va emergency mode

Server yuklanmay qolganda — masalan, /etc/fstab da xato bo'lsa yoki muhim systemd unit muvaffaqiyatsiz tugasa — muammoni tuzatish uchun avval tizimga qandaydir shaklda kirish kerak. systemd shu maqsadda ikkita maxsus, minimal target taqdim etadi: rescue.target va emergency.target.

Bu maqola boot jarayoni va GRUB hamda systemd troubleshooting maqolalarini birlashtiradi — muammo aynan yuklanish bosqichida bo'lganda amaliy tiklash yo'lini ko'rsatadi.

O'quv maqsadlari

Maqolani tugatgach:

rescue.target va emergency.target orasidagi farqni tushunasiz;
GRUB orqali shu rejimlardan biriga qanday kirishni bilasiz;
root parolini unutilgan holatda qanday tiklashni bilasiz;
/etc/fstab xatosi sabab yuklanmay qolgan tizimni qanday tuzatishni bilasiz;
emergency mode'da fayl tizimi qaysi holatda (read-only yoki read-write) ekanini tekshira olasiz.

`rescue.target` va `emergency.target` farqi

Target	Fayl tizimlari	Tarmoq va boshqa xizmatlar	Qachon ishlatiladi
`rescue.target`	Odatiy tartibda mount qilinadi (`/etc/fstab` bo'yicha)	Ko'p xizmat ishga tushmaydi, lekin asosiy tizim tayyor	Parolni tiklash, oddiy konfiguratsiya xatosini tuzatish
`emergency.target`	Faqat root (`/`) mount qilinadi, ko'pincha read-only	Deyarli hech narsa ishga tushmaydi	`/etc/fstab` buzilgan yoki fayl tizimi mount bo'lishida muammo bo'lganda

emergency.target — eng minimal holat: agar rescue.target ham to'liq ishga tusholmasa (masalan, aynan fstab xatosi sabab), emergency.target odatda hamon ishlaydi, chunki u boshqa mount'larga bog'liq emas.

GRUB orqali rescue yoki emergency rejimga kirish

Boot jarayoni va GRUB maqolasida ko'rilgan vaqtinchalik parametr qo'shish usuli shu yerda qo'llaniladi:

Server qayta yuklanayotganda GRUB menyusida Shift/Esc bilan to'xtating.
Yozuvni tanlab e bosing.
linux bilan boshlanuvchi qatorning oxiriga kerakli maqsadni qo'shing:

Rescue mode uchun:

linux   /boot/vmlinuz-... root=UUID=... ro   systemd.unit=rescue.target

Emergency mode uchun:

linux   /boot/vmlinuz-... root=UUID=... ro   systemd.unit=emergency.target

Ctrl+X yoki F10 bilan shu holatda yuklang.

Bu parametr faqat joriy yuklanishga tegishli — reboot'dan keyin tizim odatiy targetga qaytadi.

Info

Ba'zi eski hujjatlarda single yoki 1 parametri tilga olinadi — bu SysV init davridan qolgan yondashuv bo'lib, systemd tizimida systemd.unit=rescue.target ga mos keladi.

Root parolini tiklash

Rescue mode'ga kirilgach, ko'p distributivda avtomatik root shell ochiladi yoki root paroli so'raladi. Agar root parol o'zi ma'lum bo'lmasa, quyidagi umumiy yondashuv qo'llaniladi:

emergency.target yoki rescue.target orqali kirilgach, root fayl tizimi read-only bo'lishi mumkin — avval yozish huquqini yoqing:

mount -o remount,rw /

Parolni yangilang:

passwd root

O'zgarishlar diskka to'g'ri yozilishini ta'minlash uchun tizimni to'g'ri qayta yuklang:

systemctl reboot

Danger

Bu usul jismoniy yoki konsolga (KVM/iLO/hypervisor console) to'g'ridan-to'g'ri kirish huquqiga ega har qanday kishiga root parolni tiklash imkonini beradi — bu Linux'ning ataylab qilingan xususiyati, zaiflik emas. Aynan shu sababli jismoniy va konsolga kirish nazorati (server xonasi, hypervisor huquqlari) parol xavfsizligining ajralmas qismi hisoblanadi.

`/etc/fstab` xatosi sabab yuklanmay qolgan tizimni tuzatish

fstab da noto'g'ri UUID yoki mavjud bo'lmagan mount nuqtasi bo'lsa, tizim odatda emergency mode'ga avtomatik tushadi va sababni terminalda ko'rsatadi.

Xato matnini o'qing — odatda muammoli qatorni yoki qurilmani ko'rsatadi.
Fayl tizimini yozish uchun ochiladi (kerak bo'lsa):

mount -o remount,rw /

fstab faylini tahrirlang:

nano /etc/fstab

Muammoli qatorni tuzating yoki vaqtincha kommentariyaga oling (# bilan boshlab), so'ng saqlang.
O'zgarishni reboot qilmasdan tekshirish:

findmnt --verify

Muammo yo'qligi tasdiqlangach:

systemctl reboot

Bu jarayon fstab maqolasida ko'rilgan findmnt --verify --tab-file bilan oldindan tekshirish amaliyotini to'ldiradi — u yerda vaqtinchalik test fayli bilan, bu yerda esa haqiqiy tiklash stsenariysida ishlatiladi.

Joriy holatni tekshirish

Rescue yoki emergency mode'da qaysi target faol ekanini tasdiqlash:

systemctl get-default
systemctl list-units --type=target

Fayl tizimi read-only yoki read-write ekanini tekshirish:

findmnt -no OPTIONS /

Natijada ro yoki rw so'zi ko'rinadi.

Ko'p uchraydigan xatolar

Remount qilmasdan faylni tahrirlashga urinish

emergency.target da root ko'pincha read-only bo'ladi. Avval mount -o remount,rw / bajarilmasa, fstab yoki boshqa faylni saqlashda "Read-only file system" xatosi chiqadi.

`fstab` ni tuzatgandan keyin tekshirmasdan reboot qilish

Yangi xato qo'shilgan bo'lsa, tizim yana emergency mode'ga tushadi. findmnt --verify bilan oldindan tekshirish shu tsiklni oldini oladi.

Rescue va emergency mode'ni bir xil deb hisoblash

Rescue mode'da ko'p fayl tizimi va ba'zi xizmatlar ishlaydi, emergency mode'da esa deyarli hech narsa ishga tushmaydi. Muammo turiga qarab noto'g'ri rejim tanlansa, kerakli vosita (masalan, tarmoq) mavjud bo'lmasligi mumkin.

Amaliy mashqlar

Disposable VM'da GRUB orqali rescue.target ga kiring va systemctl list-units --type=target bilan qaysi targetlar faolligini tekshiring.
Xuddi shu VM'da emergency.target ga kirib, findmnt -no OPTIONS / natijasini rescue mode bilan solishtiring.
Test VM'da /etc/fstab ga ataylab noto'g'ri qator qo'shing (masalan, mavjud bo'lmagan UUID), reboot qiling va tizim emergency mode'ga tushishini kuzating, so'ng shu maqolada ko'rsatilgan tartibda tuzating.
Rescue mode'da passwd root bilan test foydalanuvchi parolini o'zgartirib ko'ring va oddiy reboot'dan keyin yangi parol ishlashini tasdiqlang.

Xulosa

rescue.target va emergency.target — systemd'ning eng minimal ishga tushish holatlari bo'lib, GRUB orqali systemd.unit= parametri bilan vaqtincha tanlanadi. Rescue mode ko'proq xizmat va fayl tizimini mount qiladi, emergency mode esa faqat root fayl tizimini, ko'pincha read-only holatda ochadi. Ikkalasi ham root parolni tiklash va /etc/fstab kabi konfiguratsiya xatolarini reboot siklisiz tuzatish uchun ishlatiladi — lekin fayl tizimini avval remount,rw bilan yozish uchun ochish kerakligini unutmaslik lozim.